Uchyłki jelita grubego

Uchyłki są to cienkościenne „woreczki” uwypuklających się na zewnątrz jelita grubego. Najczęściej lokalizują się w esicy, ale mogą występować na przebiegu całego jelita grubego poza odbytnicą. Liczba uchyłków waha się od kilku do kilkudziesięciu. Powstają u osób dorosłych po wielu latach spożywania diety ubogoresztkowej, typowej dla współczesnych zwyczajów żywieniowych. Zalegający pokarm w jelicie zwiększa w nim ciśnienie, co powoduje uwypuklanie się błony śluzowej jelita na zewnątrz  i  dodatkowo powoduje pogrubienie ściany jelit.

Uchyłki nabyte uważane są za chorobę cywilizacyjną. Pewne znaczenie w ich rozwoju mogą mieć także czynniki genetyczne.

Uchyłki jelita grubego Uchyłki jelita grubego

  

Epidemiologia
Uchyłki jelita grubego należą do najczęstszych chorób przewodu pokarmowego.
Częstość ich występowania zwiększa się z wiekiem.  Odsetek ten zwiększa się do 30% po 60. roku życia.
Wśród osób poniżej 40. roku życia tylko 5% ma uchyłki.
                                                                                                                                                                                                                                                                                                            Objawy

U około 60% osób z uchyłkami nie stwierdza się żadnych objawów chorobowych (uchyłkowatość bezobjawowa). Uchyłki są u nich wykrywane przypadkowo, np. w trakcie kolonoskopii.

Na pozostałe przypadki składają się pacjenci z objawową chorobą uchyłkową (20–30%) oraz pacjenci z powikłaniami (5–10%).

Objawy choroby uchyłkowej:

  • bóle brzucha
  • wzdęcia
  •  zaburzeniami rytmu wypróżnień (biegunka lub zaparcie stolca)
  • niekiedy występują krótkotrwałe epizody zatrzymania stolca i gazów.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                   Objawy zapalenia uchyłków:

Zapalenie uchyłków przebiega dodatkowo z gorączką i bolesnym guzem w lewej dolnej części brzucha. Inne powikłania to ropień wewnątrzbrzuszny, przedziurawienie jelita grubego i pełna niedrożność jelita.

Odrębnym powikłaniem niezwiązanym z zapaleniem jest krwawienie z uchyłków, objawiające się dużą domieszką krwi w stolcu albo wypróżnieniami czystą krwią lub skrzepami.

                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                                        Postępowanie w przypadku pojawienia się objawów

Nawracające bóle, zwłaszcza w lewej połowie brzucha, połączone ze wzdęciem i zaparciem stolca, wymagają wizyty u lekarza, który pokieruje badaniami potwierdzającymi rozpoznanie choroby uchyłkowej okrężnicy.

Cięższe objawy – silne bóle brzucha, gorączka oraz zatrzymanie wypróżnień i gazów – wymagają na ogół pilnej konsultacji chirurgicznej.

Rozpoznanie

Uchyłki stwierdza się najczęściej zupełnie przypadkowo podczas kolonoskopii wykonywanej z innych powodów.

Bardzo dobrym badaniem do stwierdzenia obecności uchyłków jest wlew dwukontrastowy jelita grubego.

Oba te badania są przeciwskazane w ostrym zapaleniu uchyłków.

Prostym i stosunkowo łatwo dostępnym badaniem jest ultrasonografia jamy brzusznej (USG). Badanie to może  wskazać na możliwość zapalenia uchyłków i powikłań, takich jak ropień, przetoka czy przedziurawienie jelita.

Dokładniejszym badaniem, ale trudniej dostępnym jest tomografia komputerowa jamy brzusznej i miednicy mniejszej wykorzystywana głównie w diagnostyce zapalenia uchyłków, kiedy inne badania są przeciwskazane.

Wzrost markerów zapalenia we krwi – przyspieszone OB, zwiększenie stężenia CRP i zwiększenie liczby krwinek białych może sugerować rozpoznanie zapalenia uchyłków

Leczenie

Niepowikłaną chorobę uchyłkową leczy się ambulatoryjnie za pomocą stosowania odpowiedniej diety z dużą zawartością błonnika, leków rozkurczowych, leków wpływających na pracę jelita grubego. Leczenie ma na celu zapobieganie zaleganiu resztek kałowych w jelicie, utrzymywanie regularnych wypróżnień.

Dodatkowo można stosować niewchłanialny anybiotyk, który podawany co kilka miesięcy  przez  7 dni powoduje zmniejszenie objawów i częstości powikłań.

Zapalenie uchyłków może być leczone ambulatoryjnie ścisłą dietą i antybiotykami stosowanymi doustnie.

W cięższych przypadkach istnieje konieczność leczenia szpitalnego antybiotykami stosowanymi dożylnie przez 7–10 dni.

Inne powikłania – ropień wewnątrzbrzuszny, przedziurawienie jelita i przetoka między pętlami jelit – wymagają leczenia operacyjnego (często w trybie ostrym). Wskazaniem do operacji może być nawracające zapalenie uchyłków bez dodatkowych powikłań, ale taki sposób leczenia tego stanu jest wykorzystywany dość rzadko.

Większość krwotoków (80%) z uchyłków zatrzymuje się samoistnie. U niewielu chorych konieczne jest przetoczenie krwi, pilna kolonoskopia połączona z zabiegiem tamowania krwawienia lub operacja.

Czy możliwe jest całkowite wyleczenie?

Leczeniem zachowawczym nie można usunąć uchyłków okrężnicy. Nawet operacja polegająca na usunięciu fragmentu okrężnicy z uchyłkami nie zawsze oznacza wyleczenie, ponieważ inne uchyłki pozostają lub tworzą się nowe w pozostałych odcinkach jelita grubego.

Zapobieganie wystąpieniu uchyłków jelita grubego

Jedynym, ale niepotwierdzonym, sposobem zapobiegania rozwojowi uchyłków okrężnicy jest spożywanie od dzieciństwa diety bogatoresztkowej (ciemne gatunki chleba, warzywa i owoce). Ten rodzaj pożywienia może zapobiec również części powikłań choroby uchyłkowej.

Czy uchyłki stanowią przeciwwskazanie do kolonoskopii?

Samo występowanie uchyłków nie jest przeciwwskazaniem do kolonoskopii,często stwierdza się je zupełnie przypadkowo podczas kolonoskopii. Jedynym ograniczeniem jest zapalenie uchyłków, ale po jego ustąpieniu (po około 6 tyg.) kolonoskopię można wykonać i należy to zrobić.